W szkołach ogólnodostępnych powstaną oddziały dla dzieci ze specjalnymi potrzebami. Projekt wspierający edukację podsumowany

We wtorek podsumowany został projekt, który inaugurowany był w październiku ub.r. W Kaliszu działa Specjalistyczne Centrum Wspierające Edukację Włączającą – jedyny taki ośrodek w Wielkopolsce. 

W Kaliszu SCWEW tworzy i nadzoruje Szkoła Podstawowa Specjalna nr 19 z dyrektorką Sylwią Baranowską na czele.

W konferencji podsumowującej działanie i realizację projektu Specjalistycznego Centrum Wspierającego Edukację Włączającą w Kaliszu, na Wydziale Pedagogiczno-Artystycznym UAM, udział wzięli m.in. Naczelnik Wydziału Edukacji Urzędu Miasta Ewelina Dudek, dyrektorzy kaliskich szkół, nauczyciele, przedstawiciele Kuratorium Oświaty, Ośrodka Rozwoju Edukacji w Warszawie, ekspertki SCWEW w Kaliszu, uczniowie. 

- Będziemy podsumowywać wszystkie działania, które realizowaliśmy w okresie 15 miesięcy. Dlatego dzisiaj spotykamy się w bardzo szerokim gronie nauczycieli, specjalistów, dyrektorów, ale też przedstawicieli uczelni wyższych, Ośrodka Rozwoju Edukacji i osób z naszego miasta. Konferencja jest organizowana we współpracy z Wydziałem Pedagogiczno-Artystycznym, który również objął honorowy patronat naukowy - mówiła dyrektor Sylwia Baranowska. - Projekt miał oczywiście na celu zmianę myślenia, zmianę postrzegania w kontekście edukacji ogólnodostępnej, w kontekście edukacji włączającej i myślę, że to nam się w dużej mierze udało.

- Ta formuła spotkania się bardzo różnych grup ma ogromną wartość, bo rzadko w zasadzie jest możliwość, żeby wymieniali doświadczenia i wiedzę osoby z tak różnych środowisk, a których łączy jeden cel - właśnie wspieranie edukacji włączającej. I rzeczywiście ten projekt to jest kropla w morzu. Wiele badań pokazuje, że oczywiście zrobiliśmy bardzo duży postęp w ostatnich latach, jeśli chodzi o edukację włączającą, ale sporo jest jeszcze do zrobienia w zasadzie w każdym zakresie. W zakresie mentalności, wiedzy takiej ogólnodostępnej, w zakresie infrastruktury, w zakresie różnych inicjatyw, które pozwalają tę edukację realizować w szkołach masowych. Także sporo jest do zrobienia, ale trzeba się cieszyć z tego, że takie inicjatywy udało się uruchomić - mówił Dziekan WPA UAM dr Radosław Nawrocki.

Projekt był realizowany przez 15 miesięcy z 5 placówkami w Kaliszu.

- My realizowaliśmy projekt wraz z 5 placówkami - 1 przedszkole, 3 szkoły podstawowe, 1 szkoła ponadpodstawowa.  Realizacja projektu w Kaliszu to jest w zasadzie taki krok do tego, żeby zbudować system wsparcia w całej Polsce. Założenia były takie i są nadal, żeby zbudować powołać 285 SCWEW-ów. My w pierwszym naborze wystartowaliśmy. Dzisiaj już w zasadzie kończymy. No i teraz tak naprawdę czekamy na takie rozwiązania, już odgórne, systemowe. Mamy nadzieję, że takowe będą w 2027 roku.

O tym jak SCWEW działa w samorządzie opowiedziała Naczelnik Wydziału Edukacji Ewelina Dudek.

- Staramy się modernizować budynki, oczywiście sprzęty, we współpracy z wykorzystaniem środków zewnętrznych i tych projektowych, ze środków unijnych, ale również ze środków PFRONU. Wiele nam się udaje zrobić i wiele się nam nie udaje zrobić. Jest tutaj Franek, który powie o tym, że właśnie w jego szkole pracowaliśmy nad tym, by powstała winda. Budynek jest tak rozbudowywany w trakcie wielu lat swojej działalności, że ma półpoziomy i nawet tę windę trudno nam zaprojektować. Nie powiem, że nam jest łatwo zorganizować środki, nie, to tak też nie działa, ale mam nadzieję, że o tym też Franek powie, że ta winda w szkole nie jest najistotniejsza. Najistotniejsze jest to, jak został przyjęty. Franek chodził do różnych szkół, teraz jest w szkole ponadpodstawowej. Był w małej szkole podstawowej i w większej szkole podstawowej, gdzie budynek był lepiej, jeśli chodzi o infrastrukturę, przygotowany. I by się wydawało, że w małej szkole, w której były klasy około 10-osobowe, tam powinno być najlepiej, a jednak z jakichś powodów wybrał inną szkołę. Dzisiaj jest w bardzo dużej szkole ponadpodstawowej, 800 uczniów i myślę, że będzie też opowiadał o swoich doświadczeniach, tam również znalazł przyjaciół, więc to pokazuje, że ta nasza rola samorządowa w edukacji włączającej nie może się tylko ograniczać do samych budynków. Myślę, że to do jakich wniosków doszliśmy - mówi Ewelina Dudek. - Widzimy spadek liczby dzieci, a wśród tej zmniejszającej się liczby dzieci, mamy coraz większą grupę dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi i tak naprawdę brak miejsc w szkołach specjalistycznych, w ośrodkach ponadwychowawczych, w szkole. Dlatego coraz częściej myślimy i już podejmujemy kroki, żeby w szkołach ogólnodostępnych tworzyć oddziały specjalistyczne, choćby dla dzieci z spektrum autyzmu i w tym roku taką decyzję też podjęliśmy. I to jest efekt tego, myślę też, działania właśnie z SWEWU. Myślę, że to jest też kierunek zmian, które będziemy pewnie w tych najbliższych latach wprowadzać. Trzeba dostosowywać te budynki, dostosowywać środowiska i tworzyć warunki właśnie w szkołach ogólnodostępnych dla dzieci, które są w oddziałach, które mogą i chcą być w oddziałach ogólnodostępnych, ale też dla tych, którzy być może potrzebują innych warunków. 

Ostatni projekt ale też ostatnie lata działania SCWEW w Kaliszu podsumowała podczas konferencji Sylwia Baranowska.

- Patrząc na ostatnie lata można odnieść wrażenie, że wydarzyło się bardzo wiele. Setki godzin szkoleń, konsultacji, warsztaty, konferencje, lekcje otwarte, wizyty studyjne, spotkania z nauczycielami, dyrektorami, rodzicami, uczniami. Wyjazdy, sieci współpracy, superwizje szkolne, działania specjalistów, utworzenie, wypożyczalnię sprzętu specjalistycznego, konsultacje eksperckie i szkolenia. Wszystkie te działania prowadziły nas do jednego celu. Do stworzenia szkoły bardziej dostępnej, bardziej otwartej i bardziej uważnej na potrzeby każdego dziecka, każdego ucznia - mówiła Sylwia Baranowska. - Nasza historia, historia kaliskiego SCEWE-u rozpoczęła się od pilotażu. Przystąpiliśmy do niego w 2021 roku, realizując projekt wdrożenia modelu Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą. Działaliśmy przez 28. Był to czas odkrywania nowego modelu pracy wraz z Ośrodkiem Rozwoju Edukacji w Warszawie. Poznawaliśmy założenia projektu, sprawdzaliśmy rozwiązania, szukaliśmy najlepszych sposobów współpracy z placówkami ogólnodostępnymi. Nie mieliśmy gotowych odpowiedzi, natomiast mieliśmy ogromną motywację i ludzi, którzy chcieli działać na rzecz każdego ucznia. To właśnie w tamtym czasie zbudowaliśmy zespół specjalistów, stworzyliśmy pierwsze procedury, rozpoczęliśmy diagnozy potrzeb szkół i przekonaliśmy się, że największą wartością tego projektu nie jest sprzęt ani dokumentacja. Pilotaż pokazał nam również, że szkoły nie potrzebują jednorazowej pomocy, lecz systemowego wsparcia. Szkoły, placówki potrzebują specjalistów, którzy przyjadą do szkoły, posłuchają, doradzą, przeprowadzą wspólne obserwacje, pomogą zaplanować działania, ale przede wszystkim będą towarzyszyć nauczycielowi, nauczycielom w procesie zmian. 

Specjalistyczne Centra Wspierające Edukację Włączającą (SCWEW) powstały z myślą o tym, by każde dziecko, niezależnie od swoich możliwości, potrzeb czy trudności, miało zagwarantowaną pomoc dostosowaną do jego sytuacji, w tym wsparcie psychologiczno-pedagogiczne. Koncepcja utworzenia SCWEW zrodziła się w Ośrodku Rozwoju Edukacji i była efektem szerokiej współpracy ekspertów z różnych środowisk: szkół ogólnodostępnych i specjalnych, samorządów, poradni psychologiczno-pedagogicznych, ośrodków doskonalenia nauczycieli, bibliotek pedagogicznych, uczelni wyższych i organizacji pozarządowych.

Celem centrów jest połączenie potencjału szkół specjalnych z potrzebami szkół ogólnodostępnych, tak aby wiedza i doświadczenie specjalistów mogły wspierać nauczycieli, rodziców i uczniów w codziennym funkcjonowaniu. SCWEW-y prowadzą szkolenia i doradztwo, pomagają w dostosowaniu miejsc nauki do potrzeb uczniów, doradzają w zakresie doboru sprzętu specjalistycznego, podręczników, materiałów i metod pracy.

Dzięki działalności centrów nauczyciele zyskują profesjonalne wsparcie, które ułatwia im pracę z dziećmi o zróżnicowanych potrzebach. Uczniowie mogą korzystać z zajęć specjalistycznych i nowoczesnych pomocy dydaktycznych, natomiast rodzice z konsultacji, doradztwa i grup wsparcia, a także z możliwości uczestniczenia w zajęciach terapeutycznych.

SCWEW-y prowadzą też działalność informacyjną i edukacyjną w zakresie edukacji włączającej, promując ideę szkoły przyjaznej każdemu uczniowi. Kluczowym elementem ich pracy jest współpraca z innymi instytucjami – uczelniami, organizacjami pozarządowymi, ośrodkami pomocy społecznej czy centrami usług społecznych – tak, aby system wsparcia miał charakter międzysektorowy i kompleksowy.