Edukacja

„Szkoła dostępna. Od idei do codziennej praktyki” – inauguracja SCWEW w Kaliszu

2025-10-20 13:05:36 redakcja@calisia.pl

Dziś, 20 października 2025 r., w gmachu Wydziału Pedagogiczno-Artystycznego UAM w Kaliszu odbywa się konferencja „Szkoła dostępna. Od idei do codziennej praktyki”, która inauguruje działalność Specjalistycznego Centrum Wspierającego Edukację Włączającą – jedynego takiego ośrodka w Wielkopolsce. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli ministerstwa, samorządu, uczelni, szkół i organizacji wspierających edukację włączającą.

Specjalistyczne Centra Wspierające Edukację Włączającą (SCWEW) powstały z myślą o tym, by każde dziecko, niezależnie od swoich możliwości, potrzeb czy trudności, miało zagwarantowaną pomoc dostosowaną do jego sytuacji, w tym wsparcie psychologiczno-pedagogiczne. Koncepcja utworzenia SCWEW zrodziła się w Ośrodku Rozwoju Edukacji i była efektem szerokiej współpracy ekspertów z różnych środowisk: szkół ogólnodostępnych i specjalnych, samorządów, poradni psychologiczno-pedagogicznych, ośrodków doskonalenia nauczycieli, bibliotek pedagogicznych, uczelni wyższych i organizacji pozarządowych.

Celem centrów jest połączenie potencjału szkół specjalnych z potrzebami szkół ogólnodostępnych, tak aby wiedza i doświadczenie specjalistów mogły wspierać nauczycieli, rodziców i uczniów w codziennym funkcjonowaniu. SCWEW-y prowadzą szkolenia i doradztwo, pomagają w dostosowaniu miejsc nauki do potrzeb uczniów, doradzają w zakresie doboru sprzętu specjalistycznego, podręczników, materiałów i metod pracy.

Dzięki działalności centrów nauczyciele zyskują profesjonalne wsparcie, które ułatwia im pracę z dziećmi o zróżnicowanych potrzebach. Uczniowie mogą korzystać z zajęć specjalistycznych i nowoczesnych pomocy dydaktycznych, natomiast rodzice z konsultacji, doradztwa i grup wsparcia, a także z możliwości uczestniczenia w zajęciach terapeutycznych.

SCWEW-y prowadzą też działalność informacyjną i edukacyjną w zakresie edukacji włączającej, promując ideę szkoły przyjaznej każdemu uczniowi. Kluczowym elementem ich pracy jest współpraca z innymi instytucjami – uczelniami, organizacjami pozarządowymi, ośrodkami pomocy społecznej czy centrami usług społecznych – tak, aby system wsparcia miał charakter międzysektorowy i kompleksowy.

W Kaliszu SCWEW tworzy i nadzoruje Szkoła Podstawowa Specjalna nr 19 z dyrektorką Sylwią Baranowską na czele: – Wspólnie budujemy środowisko, w którym każdy uczeń czuje się zauważony, ważny i potrzebny. Dzisiejsza konferencja to bardzo ważny czas refleksji, wymiany doświadczeń i wspólnego poszukiwania odpowiedzi na pytanie, jak stworzyć szkołę, w której różnorodność jest i będzie siłą, a nie przeszkodą – mówiła podczas poniedziałkowej inauguracji Baranowska.

Izabela Ziętka, podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej, podkreślała, że centra wspierające edukację włączającą są odpowiedzią na realne potrzeby szkół ogólnodostępnych, a szkoły specjalne pełnią w tym układzie kluczową rolę: – Edukacji włączającej, o której mówimy, nie należy rozumieć jako likwidacji szkół specjalnych i chcę to bardzo mocno podkreślić. Szkoły specjalne pozostają niezwykle ważnym elementem systemu edukacji. Natomiast SCWEW ma wspierać szkoły ogólnodostępne. Wierzę, że to, co robimy, realnie zmienia jakość polskiej edukacji, zarówno w szkołach specjalnych, jak i ogólnodostępnych. Najważniejsze jest, aby wszystkim dzieciom i wszystkim uczniom było w tych szkołach po prostu dobrze.

Perspektywa samorządowców wybrzmiała w wystąpieniach władz miasta. Wiceprezydent Kalisza, Grzegorz Kulawinek, mówił o konieczności budowania procesu i sieci wsparcia obejmującej wszystkich uczestników życia szkolnego. Z kolei naczelniczka Wydziału Edukacji, Ewelina Dudek, przypomniała, że SCWEW to proces wymagający konsekwencji, organizacji i, co podkreśliła, dużych nakładów finansowych. – Dla nas jest to proces, a nie tylko projekt, nie tylko grant, który otrzymaliśmy. Szkoła dla każdego – tak to widzimy. To niezwykle trudne zadanie, dlatego potrzebny jest SCWEW, aby wspierać nauczycieli w tych działaniach. [...] Rola samorządu często sprowadza się do ekonomii. To jedna z najtrudniejszych ról, przed jaką stajemy, bo jak policzyć coś, co jest bezcenne? Mówimy o dzieciach, o dostosowaniu środowiska do ich potrzeb, ale te potrzeby musimy zestawiać z możliwościami finansowymi miasta [...] Budżet Miasta Kalisza na oświatę to 160 milionów złotych, z czego 90 procent wydajemy na wynagrodzenia dla nauczycieli [...] Na pewno brakuje nam środków na inwestycje w dostępność, w windy, podjazdy, dostosowania budynków. Podkreślała również, że zmiany w przepisach, choć potrzebne, generują dodatkowe koszty, z którymi samorządy często zostają same: – W ślad za zmianami przepisów, które ograniczają liczebność uczniów w oddziałach szkół specjalnych, nie idą wystarczające środki finansowe. My te zadania realizujemy, ale bardzo często zostajemy z tym problemem sami jako organ prowadzący.

Program konferencji prowadzi uczestników od ram systemowych do praktyki dnia codziennego. Eksperci mówili o roli Ośrodka Rozwoju Edukacji w rozwoju dostępnej edukacji, o miejscu SCWEW w systemie wsparcia międzysektorowego oraz o nowych narzędziach oceny funkcjonalnej dziecka. W dalszej części konferencji poruszony zostanie temat edukacji włączającej z perspektywy nauczyciela i osoby z niepełnosprawnością, a także neuroróżnorodności i współpracy w środowisku szkolnym. Nie zabraknie przykładów dobrych praktyk z kaliskich szkół i refleksji nad tym, jak wspólnie budować szkołę dostępną dla wszystkich, również w wymiarze mobilności i przestrzeni miejskiej.