„Ślady obecności. Ciała, które milczą” - wernisaż wystawy przed ratuszem

To opowieść o dzieciach, których dzieciństwo zostało przerwane przez doświadczenia, na które nie były gotowe i na które nie miały wpływu. Marta Hołderna podejmuje temat dziecięcych emocji i sytuacji, które mogą odebrać poczucie bezpieczeństwa — wojny, choroby, trudnej sytuacji rodzinnej, straty czy lęku. Interesuje ją szczególnie to, co dzieje się z dzieckiem, które nie zawsze rozumie jeszcze, czego doświadcza, a tym bardziej nie potrafi tego nazwać.

Ciała, które milczą

Tytuł cyklu odnosi się do doświadczeń, dla których dziecko często nie ma odpowiednich słów. Dziecko może czuć strach, napięcie, samotność czy zagubienie, ale nie zawsze wie, skąd te emocje się biorą. Nie ma jeszcze narzędzi, które pozwoliłyby mu opowiedzieć o tym, co dzieje się wokół niego. Dlatego czasem ciało mówi za nie — poprzez gest, pozycję, wycofanie, napięcie albo milczenie.

Marta Hołderna przedstawia dziecięce sylwetki, które nie krzyczą i nie opowiadają swoich historii. Ich obecność jest cicha, ale właśnie dlatego staje się przejmująca. To ciała, które pamiętają, zanim pamięć zostanie ubrana w słowa.

Rzeźby nie są portretami konkretnych dzieci. Są próbą uchwycenia stanu, w którym dzieciństwo zostaje nagle skonfrontowane z doświadczeniem przekraczającym możliwości młodego człowieka.

Tysiące drobnych śladów

Powierzchnie rzeźb Marta Hołderna buduje z tysięcy drobnych elementów szklanych, wykorzystując rozwijaną przez siebie autorską technikę.

Pojedynczy element jest niewielki, ale dopiero ich nagromadzenie tworzy pełną formę. W ten sposób materia staje się metaforą doświadczenia — pojedynczych chwil, emocji i zdarzeń, które pozostawiają ślad i z czasem budują pamięć człowieka.

Rzeźby nie opowiadają o jednym wydarzeniu. Mówią o tym, co pozostaje później.

Od osobistego doświadczenia do szerszej historii

Początkiem projektu była osobista historia Marty Hołdernej i jej córki Idy. Pierwszą rzeźbę artystka stworzyła właśnie dla niej, jako wspomnienie trudnego doświadczenia choroby, które obie ostatecznie wygrały.

To doświadczenie stało się impulsem do postawienia szerszego pytania: ile dziecięcych historii pozostaje niewypowiedzianych tylko dlatego, że dziecko nie ma jeszcze języka, którym mogłoby je opowiedzieć? Z osobistej historii powstał cykl poświęcony dzieciom, których doświadczenia często pozostają niewidoczne dla innych.

Alina Szapocznikow

Ważnym kontekstem projektu jest postać Aliny Szapocznikow, urodzonej w Kaliszu jednej z najważniejszych polskich rzeźbiarek XX wieku. W 2026 roku przypada 100. rocznica jej urodzin.

Doświadczenie wojny, które naznaczyło biografię Szapocznikow, nadaje projektowi dodatkowy wymiar. Jej twórczość była silnie związana z ciałem, pamięcią i doświadczeniem własnej historii.

Marta Hołderna nie odtwarza biografii Szapocznikow. Podejmuje z nią dialog poprzez temat ciała jako nośnika pamięci oraz doświadczenia, którego nie zawsze można wypowiedzieć słowami.

W tym kontekście dziecięce sylwetki stają się nie tylko obrazem przerwanego dzieciństwa, ale również pytaniem o to, co ciało pamięta, kiedy człowiek nie potrafi jeszcze opowiedzieć swojej historii.

O wystawie

Na wystawie zaprezentowanych zostanie sześć autorskich rzeźb tworzących spójny cykl poświęcony dzieciństwu, pamięci, emocjom i doświadczeniom, które pozostawiają trwały ślad. Wystawę będzie można oglądać do końca września, na parterze kaliskiego ratusza.

Projekt został zrealizowany w ramach Stypendium Kulturalnego Prezydenta Miasta Kalisza w dziedzinie sztuk wizualnych – rzeźby.

WERNISAŻ

ŚLADY OBECNOŚCI. CIAŁA, KTÓRE MILCZĄ Marta Hołderna
17 września 2026 r. | godz. 15:00 Główny Rynek w Kaliszu – przed Ratuszem

O Marcie Hołdernej

Marta Hołderna jest artystką wizualną zajmującą się przede wszystkim rzeźbą i formą przestrzenną. W swojej twórczości rozwija autorską technikę budowania powierzchni z tysięcy drobnych elementów szklanych. Interesują ją relacje pomiędzy materią, ciałem, pamięcią i doświadczeniem człowieka.

W 2025 roku zajęła II miejsce w ogólnopolskim konkursie „Utkane z wolności”, organizowanym przez Kancelarię Sejmu pod honorowym patronatem Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szymona Hołowni. Partnerami projektu były m.in. Muzeum Narodowe w Warszawie oraz Instytut Wzornictwa Przemysłowego.

W 2023 roku otrzymała I wyróżnienie w konkursie OKNOPLAST FOR ART, organizowanym we współpracy z Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie

Wystawa jest cyklem sześciu rzeźb poświęconych dzieciom, których dzieciństwo zostało przerwane przez chorobę, wojnę, stratę, trudną sytuację rodzinną lub inne doświadczenia, na które nie miały wpływu.

Projekt został zrealizowany w ramach Stypendium Kulturalnego Prezydenta Miasta Kalisza w dziedzinie sztuk wizualnych – rzeźby.