Minister Żurek odwołuje rektora AWS. Resort wskazuje na "rażące i uporczywe" naruszenia prawa

Decyzję podjęto na podstawie art. 432 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Resort poinformował, że wcześniej przeprowadzono postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu. Ministerstwo zasięgnęło też wymaganych prawem opinii Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich.

Jak wyjaśnia resort, Akademia Wymiaru Sprawiedliwości ma szczególny status. Jest jednocześnie uczelnią działającą w systemie szkolnictwa wyższego i instytucją powiązaną ze Służbą Więzienną oraz wymiarem sprawiedliwości. – Z tego względu prawidłowe, zgodne z prawem i apolityczne wykonywanie funkcji Rektora-Komendanta ma znaczenie nie tylko wewnątrzuczelniane, lecz także publiczne – czytamy. 

Minister wszczął postępowanie po otrzymaniu informacji o możliwych naruszeniach prawa w działalności Rektora-Komendanta. Resort wskazał trzy główne obszary, które miały znaczenie przy podejmowaniu decyzji.

Pierwszy obszar dotyczył doktoratów. Według Ministerstwa Sprawiedliwości problem polegał na tym, że w kilku postępowaniach o nadanie stopnia doktora mogło dojść do poważnych wad prawnych. – Czynności były prowadzone przez niewłaściwe organy uczelni, z naruszeniem przepisów o właściwości oraz Kodeksu postępowania administracyjnego. W sprawach tych RDN wznawiała postępowania i wskazywała inne podmioty doktoryzujące do ich przeprowadzenia. Nie były to uchybienia techniczne ani marginalne – dotyczyły procedur, które przesądzają o wiarygodności uczelni jako podmiotu uprawnionego do nadawania stopni naukowych. 

Drugim obszarem była działalność w mediach społecznościowych. Ministerstwo oceniło ją w kontekście funkcji kierowniczej pełnionej w uczelni służb państwowych. – Taki sposób działania pozostawał w sprzeczności ze szczególnym statusem uczelni Służby Więziennej oraz z wymogiem apolityczności tej formacji. Nie chodzi o ograniczenie prawa do prywatnych poglądów, lecz o standard sprawowania funkcji publicznej. Osoba stojąca na czele takiej instytucji ma obowiązek zachowywać szczególną powściągliwość, bezstronność i odpowiedzialność za autorytet instytucji – czytamy w komunikacie.

Trzeci obszar dotyczył aplikacji kuratorskiej i odmowy podpisania umowy z Prezesem Sądu Okręgowego w Warszawie. Według resortu chodziło o działanie, które mogło zagrozić prawidłowej organizacji aplikacji. –Rektor-Komendant nie był uprawniony do podważania statusu Prezesa Sądu Okręgowego ani do uzależniania wykonania zadań publicznych od własnej oceny tej kwestii – podało Ministerstwo Sprawiedliwości.

Ministerstwo zaznaczyło, że przy podejmowaniu decyzji znaczenie miały wszystkie wskazane obszary łącznie. – Sprawa nie dotyczyła odosobnionych błędów, lecz powtarzalnego sposobu działania naruszającego standardy legalności, apolityczności i odpowiedzialności – napisano w komunikacie. – Minister Sprawiedliwości uznał, że Rektor-Komendant, jako osoba reprezentująca uczelnię na zewnątrz i odpowiedzialna za jej prawidłowe funkcjonowanie, nie może uchylać się od odpowiedzialności za sposób działania Akademii w obszarach o zasadniczym znaczeniu dla jej legalności.

Wielokrotnie krytykowałam sposób zarządzania uczelnią przez pana Sopińskiego, która w mojej ocenie została podporządkowana politycznym interesom i wykorzystywana jako narzędzie ideologicznej walki, co stoi w sprzeczności z fundamentalną zasadą apolityczności i autonomii szkolnictwa wyższego.

Funkcja rektora nie może służyć do rozpowszechniania skandalicznych, kłamliwych i pogardliwych treści wobec innych ludzi oraz środowisk. Uczelnia powinna być miejscem wolności nauki, debaty i szacunku, a nie przestrzenią politycznych prowokacji i łamania standardów życia publicznego.

Dlatego decyzja o odwołaniu pana Sopińskiego jest w pełni uzasadniona. Co istotne, została ona pozytywnie zaopiniowana przez najważniejsze instytucje reprezentujące polskie środowisko akademickie; Radę Główną Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Konferencję Rektorów Akademickich Szkół Polskich. To jasny sygnał, że mieliśmy do czynienia z poważnymi naruszeniami prawa i standardów akademickich, które zagrażają stabilności funkcjonowania oraz renomie uczelni. Państwowa uczelnia nie jest prywatnym folwarkiem żadnego polityka ani rektora. Musi pozostać niezależna, wiarygodna i wolna od partyjnych wpływów – dla Calisia.pl komentuje sprawę posłanka Karolina Pawliczak. 

Ministerstwo odniosło się także do autonomii uczelni. W komunikacie zaznaczono, że nie może ona oznaczać działania poza kontrolą legalności. – Uczelnia publiczna korzysta z autonomii wyłącznie w granicach prawa. Nie może być ona rozumiana jako uprawnienie do ignorowania ustawowych kompetencji organów nadzorczych ani do tworzenia obszaru działalności pozostającego poza jakąkolwiek kontrolą. Osoba stojąca na czele uczelni służb państwowych, funkcjonującej w bezpośrednim związku z wymiarem sprawiedliwości, musi zachowywać szczególną neutralność. Jej Rektor-Komendant nie może wykorzystywać autorytetu funkcji do prowadzenia bieżącej aktywności politycznej.

Co dalej po decyzji ministra? Stronie przysługują przewidziane prawem środki zaskarżenia, w tym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dalsze działania dotyczące zapewnienia ciągłości kierowania Akademią Wymiaru Sprawiedliwości mają być podejmowane zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Resort zaznaczył też, że decyzja nie ma być ingerencją w wolność badań naukowych, autonomię akademicką ani wewnętrzną debatę uczelni. – Celem jest ochrona legalności działania uczelni służb państwowych, standardów służby publicznej oraz zaufania do instytucji państwa – czytamy.