16. rocznica katastrofy smoleńskiej. Jedną z ofiar była Kaliszanka Gabriela Zych

Gabriela Zych urodziła się 31 maja 1941 roku w Kaliszu. Po ukończeniu szkoły średniej pracowała krótko w sądzie, a następnie zajmowała się chałupnictwem. Jej życie w znacznym stopniu związane było z działalnością na rzecz upamiętnienia ofiar zbrodni katyńskiej, co wynikało również z osobistych doświadczeń rodzinnych.

Jej mąż, Lech Zych, jako dziewięcioletni chłopiec stracił ojca, który był więźniem obozu w Kozielsku. Rodzina dopiero w 1943 roku dowiedziała się, że został on rozstrzelany przez Rosjan. To doświadczenie stało się impulsem do działania. W 1989 roku, wspólnie z innymi rodzinami ofiar z Kalisza, małżeństwo Zychów współtworzyło stowarzyszenie Rodzina Katyńska. Pierwszym prezesem organizacji został Lech Zych.

Po jego śmierci działalność kontynuowała Gabriela Zych, obejmując funkcję prezesa. Jak sama podkreślała, była to forma hołdu dla męża, teścia oraz wszystkich pomordowanych w Katyniu. Jej zaangażowanie wykraczało jednak daleko poza formalne obowiązki. Z ogromnym oddaniem pracowała na rzecz edukacji historycznej, szczególnie wśród młodego pokolenia.

Wspólnie z Zofią Stefaniak stworzyła unikalną inicjatywę, tzw. Małą Rodzinę Katyńską, skupiającą najmłodszych Kaliszan, w tym wnuki ofiar zbrodni. Poprzez swoją otwartość, energię i osobiste zaangażowanie potrafiła zainteresować młodzież historią, zachęcając ją do udziału w uroczystościach patriotycznych i aktywnego podtrzymywania pamięci narodowej.

Gabriela Zych była inicjatorką budowy Pomnika Ofiar Katyńskich w Kaliszu oraz aktywnie uczestniczyła w licznych wydarzeniach upamiętniających, m.in. w odsłonięciu Dębów Pamięci czy uroczystości nadania imienia generała Mieczysława Smorawińskiego Technikum nr 2 w Kaliszu. Czterokrotnie odwiedziła Katyń, w tym raz z synem Przemysławem i wnukiem Stefanem.

Zych gromadziła także dokumenty, fotografie i pamiątki związane ze zbrodnią katyńską, budując lokalne archiwum pamięci.

10 kwietnia 2010 roku miała wziąć udział w uroczystościach rocznicowych w Katyniu. Zginęła tragicznie w katastrofie smoleńskiej.

Za swoje zasługi została pośmiertnie odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Uhonorowano ją także tytułem Honorowego Przyjaciela Miasta Kalisza. Spoczywa na cmentarzu parafialnym przy ul. Częstochowskiej w Kaliszu. Dziś władze miasta złożyły kwiaty na jej grobie.